ببخشيد، تازه چه خبر؟

زندگی امروز، يعنی قدرت انتخاب. انتخاب برای همه چيز. از لباس و اتومبيل و خانه گرفته تا برنامه های تلويزيون و تئاتر و سينما و موسيقی، و از انتخاب رشته تحصيلی گرفته تا انتخاب شغل. شغلی که در قديم در خانواده امری موروثی بود و غير قابل انتخاب، امروزه مثل تمام کالاهای ديگر قابل انتخاب است.
فرض کنيد کالای «شغل» برای متقاضيان آن در نمايشگاهی بزرگ، که دکه های متعدد دارد، جهت معرفی به علاقمندان به معرض نمايش گذاشته شده است. شما تحصيلاتتان را در رشته حقوق تمام کرده ايد و می خواهيد از عرضه کنندگان کالای «شغل» اطلاعاتی را در زمينه شغل آينده خود بگيريد. به دکه حقوق مراجعه می کنيد، فروشنده مشخصات تمام محصولات موجود داخلی و خارجی را برای شما توضيح می دهد. می گويد فرآورده ای به نام حقوق، مدت هاست که در بازار جهانی موجود است، ولی به آن گونه از محصولاتی تعلق دارد، که بازار داخلی آن راکد و بس آشفته است و تنها با زحمت زياد و کار بغايت طاقت فرسا می توان زمينه های فروش را در آن ايجاد کرد.
می پرسيد: «کدام نوع از اين محصولات چشم انداز بهتری دارد؟»
می گويد: «در دراز مدت دندان طمع را بکشيد. نه بازاری برای نوع «قاضی» هست و نه برای «دادستان». کيفيت اين دو جنس آنچنان از نظر حقوقی پائين است که اصلا کاری برای نجات اين بازار آشفته نمی توان کرد. اين محصولات در اين بازار مکاره تنها حقوق را بد نام می کنند و انسان ها را از آن منزجر. اگر دلتان واقعا برای اين بخش از اقتصاد می سوزد، بايد سرمايه گذاری طويل المدت کنيد.»

و شما می پرسيد: «چطور می توان سرمايه گذاری کرد، در چه بخشی و برای چه هدفی؟»
فروشنده می گويد: «خوب گوش کنيد چه می گويم، «وکالت» بيشتر به درد اين بازار مي خورد. با آن بايد بتوان اين بخش بحران زده و ورشکسته را نجات داد. شايد از اين راه سهام بخش حقوق کمی بالا رود و از ورشکستگی نجات پيدا کند. فراموش نکنيدکه وکالت جنبه دفاعی دارد، و در جائی که حقوق مورد حمله است و مردم سودی از آن نمی برند، تنها راه سرمايه گذاری در راه دفاع از آن است، يعنی با وکالت.»
و می گوئيد: «فکر نمی کنيد که اين کار چه دل و جراتی می خواهد و چقدر ريسک آن بزرگ است؟»
می گويد: «ولی اگر شما که تعلق به اين بخش داريد و سودآوری بالقوه آن را هم خوب می شناسيد، اقدام به اين سرمايه گذاری نکنيد، ديگر از که می توان انتظار داشت؟»
و شما می گوئيد: «می دانم، حق با شماست. ولی قبول کنيد که دل شير می خواهد!»
خوب دقت کنيد! در اين فرضيه مفهوم والای حقوق بشر به يک مقوله اقتصادی و صرفا مادی تنزل داده شده است. اعتراف می کنم اصلا ايده خوبی نبود و خود من هم از اين شبيه سازی لوس و بی مزه ناراحت شدم. خواهش می کنم به بزرگی خودتان ببخشيد! ولی خوب، وقتی صرف کرده ام و چيزی نوشته ام و دلم نمی خواهد کاری بی نتيجه کرده باشم. پس بگذاريد دستکم نوشته را با يک نتيجه گيری خوب اخلاقی جمع و جور کنم!
برگرديم به سوال آن خريدار و نظر آن فروشنده، راستی نظر شما چيست؟ آيا واقعا قبول داريد که دست گذاشتن روی اين بازار آشفته دل شير می خواهد؟ آن هم فقط به خاطر اين که امکان زيادی دارد که از لحاظ مادی و مالی ضرر کنيد و ناراحت شويد. فکر می کنيد چند تا از آدم ها واقعا با آگاهی به اين خطر بزرگ حاضر به اين کار می شوند؟ حتا با انگيزه های انسانی و معنوی؟
حالابه دنيای حقيقی فکر کنيد و به حقوق بشری که نه کالاست و نه مقوله ای اقتصادی و مادی. مقوله ای است صد در صد معنوی، انسانی و حيثيتی، و در دنيای امروز برای زندگی انسان ها صد در صد واجب و حياتی. و به همين نسبت سرمايه گذاری در راه نجات و احياء ارزش های والای آن، نه تنها می تواند به خسران مالی و مادی، بلکه به از دست دادن همه چيز، تا حد زندگی و جان عزيز انسان، که تصور نمی کنم با ارزش تر از آن برای کسی وجود داشته باشد، منتهی شود.
فکر می کنم خيلی توضيح واضحات داده ام. تو را به خدا مرا ببخشيد، ولی بگذاريد اين حرف آخر را هم بزنم:
اگر با تمام اين حرف ها، يکی دل به دريا زد و آستين ها را بالا زد و وارد اين کارزار، به مفهوم حقيقی و نه کالائی آن، شد، او را سزاوار چه چيزی می دانيد؟ جايزه صلح نوبل؟ پيشنهاد خيلی خوبی است!
راستی بگوئيد ببينم امسال چه کسی برنده اين جايزه شد؟ آيا واقعا کسی بود که دست به اين کار شيرين زده و بابت اين شيرين کاری جايزه را از آن خود کرده باشد ؟
چرا به من می خنديد؟ شايد هم حق داريد، من هميشه از ماجراها عقبم، خيلی خيلی عذر می خواهم، مرا ببخشيد!